Er zijn momenten waarop een kind iets doet waarvan je denkt: waaróm net nu? Waarom deze bui, deze opstandigheid, dit geduw, deze felle reactie?
In mijn werk zie ik het vaak terugkomen: kinderen die precies op de “verkeerde” momenten negatieve aandacht zoeken. Niet omdat ze dat zo leuk vinden — helemaal niet — maar omdat het iets zegt over hoe aandacht werkt in hun binnenwereld.
Waarom kiezen kinderen soms liever voor negatieve aandacht dan voor helemaal geen aandacht?
Het antwoord is simpel. Omdat aandacht voor kinderen geen luxeproduct is. Het is een bestaansbewijs.
Wanneer een kind minder aandacht krijgt en daar nood aan heeft, kunnen we op jonge leeftijden nog niet verwachten dat ze dit zelf aanvoelen en verwoorden. Momenten waarop negatieve aandacht gegarandeerd wordt (ja, nét tijdens dat belangrijke telefoontje), zullen daarom voor kinderen (onbewust!) het perfecte moment zijn om zichzelf te laten horen of zien. Negatieve aandacht werkt dan toch meer stimulerend voor een brein dat volop wil groeien, dan geen aandacht. Natuurlijk is dit een vorm van aandacht die beperkt is in groeimogelijkheden. Het open staan voor de onderliggende basisbehoefte achter dit gedrag bij een kind, kunnen deze momenten ombuigen tot momenten van groei en verbinding.
Aandacht betekent: ik besta voor jou
Voor een jong kind is aandacht geen abstract concept. Het is iets lichamelijks. Ze voelen het. Veel meer en intenser dan de meeste volwassenen.
De blik van een volwassene, een zachte hand op hun rug, iemand die even stopt en luistert… al die dingen zeggen:
“Ik zie je. Je hoort hier te zijn. Jij bent (ook) belangrijk.”
Wanneer dat ontbreekt — ook al is het maar even, omdat je moe bent, bezig bent of verdwaald in gedachten — kan er in een kind iets gaan schuiven:
Hoor je mij nog?
Ben ik nog belangrijk?
Waar ben jij nu?
Dat soort vragen wordt nooit uitgesproken, maar wel uitgedrukt. Als dit patroon zich herhaalt en onzichtbaar blijft voor begeleiders, kan een kind aan zichzelf beginnen twijfelen en zichzelf onbewust voorwaarden beginnen opleggen om bestaansrecht te creëren.
Welke gedragingen horen daarbij?
In de praktijk zie ik vaak dezelfde patronen terugkomen:
meer lawaai maken dan nodig
plots huilen om iets kleins
duwen, trekken of “stout doen”
overenthousiast grapjes maken die net over de grens gaan
ruzie beginnen met een broer of zus
traag worden, niet luisteren of “dromerig wegvallen”
expres iets doen waarvan ze weten dat jij het lastig vindt
- doen alsof niets hen nog kan schelen of belangrijk voor hen is
Niet omdat ze je willen uitdagen.
Maar omdat elke vorm van reactie hen bevestigt: je ziet me nog.
Zelfs negatieve aandacht is dan beter dan die stille leegte waarin ze zich even onzichtbaar voelen.
Het belangrijkste: hoe gebruiken we deze informatie om kinderen (weer) te laten stralen?
Aandacht hoeft nooit perfect te zijn.
Ze hoeft zelfs niet lang te duren.
Ze moet vooral echt zijn.
Hier zijn manieren waarop ik ouders en begeleiders help om deze kennis om te zetten in groei:
1. Micro-aandacht
Ik noem het zo omdat het maar enkele seconden duurt.
Een blik, een knik, een glimlach, een “ik hoor je”.
Voor een kind werkt dit als een mini-reset.
2. Vooraf vullen
Veel gedragingen ontstaan pas wanneer een kind “leegloopt”.
Een paar minuten volle aanwezigheid op voorhand (‘s ochtends!) — even samen ademen, samen iets kleins doen, samen een grapje maken — kan hun hele dag verzachten.
3. De positieve momenten markeren
Niet in de zin van: “wat ben je flink”.
Eerder:
“Ik zag dat je zo zacht voor je broer was.”
“Ik zie hoe je je best doet.”
“Hé, leuk dat je even naast me komt zitten!”
Opmerken = waarderen.
4. Negatieve aandacht ombuigen naar betekenis
Wanneer een kind iets doet dat lastig is, probeer ik eerst te zien:
wat probeert het te zeggen? Wat mist het hier?
Soms is één zin genoeg om het patroon te doorbreken:
“Kom eens even hier, ik denk dat je even een knuffel nodig hebt. Wil je dat?”
5. Je eigen aandacht mild maken
Dit is misschien de belangrijkste.
Kinderen voelen wanneer je aandacht gespannen, gehaast of half is.
Echte aanwezigheid ontstaat wanneer je jezelf toestaat te ademen, te vertragen, even te voelen waar jij zelf bent.
Een kind dat merkt dat je niet in overleving staat, durft te rusten naast jou.
Kinderen stralen wanneer aandacht zacht wordt
Niet omdat ze perfect gedrag leren, maar omdat ze ervaren dat hun bestaan voldoende is om gezien te worden.
En dat verandert alles.
Hun zelfbeeld.
Hun veerkracht.
Hun nieuwsgierigheid.
Hun mogelijkheid om zich te reguleren.
Hun manier van verbinden.
Ik zie het elke dag opnieuw:
hoe een kind dat voelt dat het zichtbaar is, vanzelf zachter wordt.
Vanzelf leergieriger.
Vanzelf meer zichzelf.
En dat is uiteindelijk waar ik voor werk, waar deze website voor bestaat:
om jou handvatten te geven die die kleine, bijna onzichtbare momenten van verbinding sterker maken — voor je kind én voor jezelf.
Write a book
Have your child write a book based (no matter how loosely) on their summer. This activity can also be adapted to each child’s personality in regard to writing on paper vs. typing on the computer or using the Book Creator app. Encourage daily or weekly entries and remember to include drawings, as they are another fantastic form of expression.
